درس اخلاق استاد سعیدی آریا زید عزه

کتاب چهل حدیث امام خمینی رحمت الله علیه سال ۱۴۰۳ جلسه چهارم

استاد سعیدی آریا (زید عزه)

تعریف ریا و اخلاص ؛

حضرت امام مقابل کلمه ریا کلمه اخلاص را به کار می‌گیرند، بهترین راه برای شناخت یک مفهوم ، شناخت به ضد است، (تُعرف الاشیاء باضدادها)

حضرت امام با نگاه توحیدی بحث ریا را شروع می کنند، اینکه آیا اصلا ارزش دارد برای کس دیگری قدم برداشت، درحالی که همه چیز دست خداست.

به ما دستور داده شده که از اعمالمان محافظت کنیم و برای خدا انجامشان دهیم، وقتی دکتر به ما سفارش میکند که از دارویی که به ما داده به خوبی محافظت کنیم به این جهت است که بدرد خودمان میخورد، اگر این همه سفارش به اخلاص شده و روی آن تاکید شده است به جهت این است که نفعش برای خودم است و بدرد خودم میخورد، و اِلا هیچ کدام از اعمال من نفعی برای خود خدا ندارد.

اصلا آیا میشود نفع بردن را برای خدا تصور کرد ؟ خدایی که همه چیز را دارد و چیزی کم و کسر ندارد ؟ اصلا میشود تصور کرد خداوند به بنده ها ظلم کند؟ در حالی که به هیچ چیز نیاز ندارد و همه چیز برای خداست، همانطور که ظلم برای خدا تصویر نمی‌شود، نفع بردن هم نمیشود، وقتی میگوییم کاری را برای خدا بکنید نه به این معنی که خدا می خواهد نفعی ببرد بلکه به این معنی است که این کار را به نیت رضایت خداوند انجام بده تا خودت نفع ببری.

هرکاری برای کسی میکنیم برای رفع نیاز کسی است در حالی که خداوند هیچ نیازی ندارد ، پس وقتی میگوییم فلان کار را برای خداوند می کنیم به این معنی نیست که خداوند نیاز دارد یا چیزی کم و کسر دارد. خداوند حتی به اخلاص ما هم نیاز ندارد بلکه امر به اخلاصش هم به خاطر نفع خود ماست.

از رحمت خداوند است که میگوید خالص باش و از هادی بودن خداوند است که امر به اخلاص میکند، مثل پدری که اجازه میده بچه هایش دستش را ببوسد این از کِبر پدر نیست بلکه میداند این احترام به پدر و تعظیم پدر برای بچه ها برکت می آورد، و برای رشدشان لازم است.

باید فرمول های خدایی را بلد باشیم، فرمول این است که اخلاص برکت می آورد و خداوند چون ارحم الراحمین و هادی است دستور به اخلاص میدهد، چون میداند اخلاص است که برای بندگان جواب میدهد و نه هیچ چیز دیگر.

حضرت امام تاکید می کنند که راه رسیدن ما به رحمت و سعادت ، اخلاص است و خداوند این را به ما یاده داده و نیت نقطه اول عمل است و شیطان در نقطه اول عمل سعی میکند تاثیر بزارد.

اگر خداوند مودت اهل بیت را خواسته ، اینجا هم چیزی برای خود یا اولیائش نخواسته، و درواقع مزد رسالت هم به خود ما میرسد،

ریا در اخلاقیات ؛

جایی که دارم فضیلت اخلاقی که ندارم نشان میدهم ، این ریاست.

اخلاق حسنه را وقتی جوری انجام میدهیم که به چشم مردم بیاد میشود ریا.

ایشان اشاره میکنند که میزان در ریاضت شرعی و باطل این است : مقدم گذاشتن نفس یا مقدم گذاشتن حق است.

ممکن است دو نفر را ببینم زهد دارند، ولی یکی به خاطر نفسانیت و تعریف دیگران زهد به خرج میدهد و یکی به خاطر حق زهد به خرج میدهد و برای دوری از دنیاست.

زهدی که به خاطر نفس باشد نه تنها منجر به سعادت نمیشود بلکه منجر به سوء عاقبت میشود و دعوی های باطل هم عموما از همین افراد صادر میشود، مثل دعوی به پیامبر بودن و …

اگر بخواهیم یک دعوی باطل را تشخیص بدیم باید ببینم دعوت به خودشان می کنند یا به خدا.

اما اگر سالک زهد به خرج بدهد و نیت او الهی باشد و خداجو باشد ریاضت او حق و شرعی است و خداوند از او دستگیری میکند، در مسیر خداوند باشیم خداوند راه را به ما نشان میدهد.

تنبه ؛

ای انسان همه چیز را برای تو آفریدم ولی تو را برای خودم آفریدم ، امام میفرمایند خداوند نه تنها ارحم الراحیمن است ، غیور هم هست، و نسبت به ما غیرت دارد، انصاف نیست بخواهیم خدا را رها کرده و برای دیگران کاری را انجام دهیم.

وقتی ریا میکنیم قلب خود را به دشمن خداوند که شیطان باشد میسپاریم، و باید بترسیم از اینکه خداوند ما را رسوا و افتضاح کند. از اثرات ریا مفتضح شدن است، آیا خداوند بندگانش را اصلا مفتضح میکند؟ بله میکند، خداوند در عین این که ستار است ، غیور هم هست وقتی کاری را ریائا انجام میدهیم خداوند غیور میشود. خداوند در عین اینکه ارحم الراحمین است اشد المعاقبین هم است، خداوند ستر میفرماید تا زمانی که از حد نگذرد.

برای اینکه از شر ریا خلاص شویم باید به خودمان بیایم و به این توجه کنیم که ان لله و انا الیه راجعون، در نهایت به سمت او برمیگردیم و کسی غیر از او نیست، اگر اهل ریا باشیم ولی رجوع کنیم به خدا ، خداوند ستر میفرماید عیوب گذشته را و اجازه نمیدهد کسی خطاهایی که مرتکب شدیم را متوجه شود.