درس اخلاق استاد سعیدی آریا زید عزه

کتاب چهل حدیث امام خمینی رحمت الله علیه سال ۱۴۰۳ جلسه ششم

استاد سعیدی آریا (زید عزه)

ریا و شریک قرار دادن برای خدا

مقام سوم ؛ ریا در احکام

حضرت امام در ادامه ارائه راه کارهایی برای دوری از ریا در عمل میفرمایند از نفس خودت در مورد هر عملی حساب بکش ، یک کاسب آخر شب وقتی دخلش را نگاه کند و حساب و کتاب کند میتواند دزد اموالش را پیدا کند ولی اگر این کار را نکند آخر سال متوجه میشود مقدار زیادی از سرمایه اش را از دست داده و بدبخت میشود، انسان هم باید مدام خودش را استنطاق کند، و گوش نفس خودش را بکشد این هنوز در مور گناه صرفا  نیست، بلکه سر کارهای خوبت است که باید از خودت بپرسی که این اعمال را با چه نیتی انجام دادی.

اگر از مسائل نماز شب از کسی سوال میکنی ، از خودت بپرس واقعا چرا این را پرسیدی ؟ میخواستی واقعا یاد بگیری یا میخواستی دیگری بفهمد تو اهل نماز شبی. بچه های کوچک خیلی این کار را میکنند و میخواهند خودشان را به این طریق نشان دهند و همان قدر که رفتار آن کودکان بچه گانه است ریا هم همین قدر بچگانه است.

چنانچه از اعمال خوبت سوال کردی و فهمیدی قطعا به خاطر خدا بود ، باید خدارا شکر کنی، در غیر این صورت باید توبه کرد و فکری برای نیات خود کرد، درضمن باید مراقب بود حین محاسبه شیطان اعمالت را صورت مقدس نبخشد، که تو اگر ریا کردی به جهت تنبه دیگری بود ولا غیر… ریا صورت مقدسی دارد معمولا و لذا حضرت امام انسان گناهکار را از ریا کار جلو تر میداند، چرا که انسان ریاکار گرفتار شرک شده است و شرک از هر گناهی بالاتر است.

از صفات مومن این است که بدش میاید جلوی بقیه کاری کند، و عملش را در معرض دید بزارد، البته برخی اوقات جلوی بقیه عملی را انجام دادن موضوعیت دارد ، ولی در آنجا هم نیت حرف آخر را میزند که این عمل را جلوی دیگران انجام میدهی جهت تنبه دیگران یا جهت ریا، شیطان در این مواقع وارد میشود و سعی میکند با مقدس جلوه دادن عمل ریایی ما ، مارا بفریبد باید توجه داشت که شیطان بندگان مخلص را کنار گذاشته و سمتشان نمیرود پس اگر هنوز با شیطان درگیریم نشان میدهد هنوز بنده مخلص خدا نشدیم،

امام در ادامه میفرمایند وای بر کسانی که با نماز و روزه خود وارد جهنم میشوند، خداوند به فضل خود اهل موحد اهل معصیت را می آمرزد ولی مشرک را نمی آمرزد اگر بدون توبه از دنیا رود مشمول بخشش خداوند نمیشود. این مسئله که ریا کار مشرک است به فروانی در روایات ما هست، باید بدانید شهرت پیش مردم ناچیز، ارزشی ندارد، پیش مردم شهرت پیدا کردن چه ارزشی دارد؟ در حالی که خداوند تنها موثر در وجود است ، کار را خدا انجام میدهد و موثر خداست، و این جمله ایست که باید در قلب خود بنویسید تا از شر ریا در امان بمانید. خداوند خود قسم خورده به عزت و جلالش که نا امید میکند کسی را که به غیر از او امید داشته باشد، وای به حال من اگر بخواهم غیر از این کنم.

امام میفرمایند توحید فعلی را به هر طریق است در قلب خودت جایگزین کن، اینکه تنها فعال خداست، و این باعث میشود به مقام اطمینان برسی و دلت آرام شود،  و این چیزی است که باید از خداوند متعال در هر وقت خصوصا در خلوات با عجز خواست که مارا هدایت کند به نور توحید.

خلاصه این که اعمال و رفتار و حرکات و سکنات خود را باید تحت مداقه بیاریم که این هارا برای چی انجام دادیم، مثل کاسب ها که فکر میکنند چی فروختند چی نفروختند و… باید خفایای قلبمان را جستجو کنیم و مدام از خودمان حساب بکشیم.

امام در ادامه حدیثی از امیر المومنین علیه السلام نقل میکنند که رایا کار سه نشانه دارد : ۱. وقتی مردم میبینندش نشاط پیدا میکند ۲. ولی وقتی تنها میشود کسل میشود و حال ندارد ۳. دنبال این است که در همه امور از او تعریف کنند و مدحش کنند.

مثلا عبادت در مسجد برایت نشاط آور است، باید از خود بپرسی که چون در مسجد است برایت نشاط دارد یا چون بقیه میبینند. و…